---

Belangen

Het is onze ervaring dat tussen publieke en private organisaties fundamenteel verschillende belangen bestaan die intern doorwerken in de afzonderlijke bedrijfsculturen. En het is juist deze bedrijfscultuur die maatgevend is voor de manier waarop wordt samengewerkt. Overheidsinstanties opereren vanuit een algemeen maatschappelijk belang, kennen een hoge mate van zekerheid als het gaat om hun bestaansrecht en zijn over het algemeen sterk hiërarchisch georganiseerd. Het kerndilemma van publieke organisaties is dat voortdurend wordt gestreefd naar consensus. Dit is belangrijk vanuit het oogpunt van maatschappelijke verantwoording, maar gaat ten koste van de slagkracht en de creativiteit. Marktpartijen handelen principieel eerst vanuit individueel belang. Immers, vanwege de grote concurrentie kennen ze een grotere onzekerheid over hun continuïteit of bestaansrecht. Gevolg is dat ze een scherpe oriëntatie hebben op hun omgeving en de ontwikkelingen die daar plaatsvinden. Ze kunnen flexibel meegaan met veranderingen als dit hun eigen doelen kan dienen. Het kerndilemma is echter dat kortetermijnomzet en duurzame toegevoegde waarde vaak niet in elkaars verlengde liggen.

Intern

Naast de verschillen tussen de organisaties bestaan er ook verschillen binnen deze organisaties, tussen de mensen. Het meest tastbare verschil is dat tussen generaties. Toch kan niet worden gezegd dat de ene partij of generatie beter werkt dan de andere. Feit is dat ze anders werken en daarmee hun eigen specifieke kwaliteiten hebben. Innovatiekracht en creativiteit (private partijen), rechtszekerheid en maatschappelijk belang (publieke partijen), ervaring en behoedzaamheid (oudere generaties), snelheid en flexibiliteit (jongere generatie), allemaal kwaliteiten die op verschillende momenten en in verschillende situaties van pas komen. Kwaliteiten die gebundeld moeten worden om de innovatie, efficiëntie en vernieuwing die we met pps voor ogen staan, te kunnen realiseren. De ervaring leert steeds weer dat het niet eenvoudig is de kracht van de verschillen echt te gelde te maken. Samenwerken is makkelijker gezegd dan gedaan. Het is van cruciaal belang dat samenwerking op de hoogste niveaus in organisaties wordt gelegitimeerd met beleid én met middelen. Mensen hebben van nature de neiging terug te vallen op dat waar ze zeker van zijn. Als er voor pps geen expliciete en onvoorwaardelijke steun van hogerhand is, zullen mensen niet loskomen van hun bekende patronen en risico's durven nemen. Een andere belangrijke voorwaarde voor pps is dat er ruimte moet zijn om te leren en om fouten te maken.

Fouten

Fouten moeten openlijk worden erkend en constructief deel uitmaken van het samenwerkingsproces. En, last but not least, samenwerken is een dynamisch proces waarin van iedereen wordt verwacht zich in hoge mate bewust te zijn van het effect van de eigen inbreng op het proces én op de inbreng van anderen. Deze bredere oriëntatie op een vraagstuk is onontbeerlijk om elkaar te begrijpen en te erkennen. De nog veelal gehanteerde projectredenatie, waarbij strak gestuurd wordt op de eigen risico's, resultaten en tijdlijnen, moet plaatsmaken voor een procesredenatie waarbij gezamenlijk wordt gestuurd op interactie tussen partijen en innovatie op procedures en besluitvormingsprocessen. Waar te beginnen met deze leerervaringen? De opening naar een succesvolle pps zit in de opstartfase, op het moment dat de allereerste samenwerking wordt gezocht met de relevante disciplines en partijen. Zodat het hele proces, de hele levenscyclus, kan worden doordacht. Verbreed dus uw blikveld en help u en uw partners om voeling te blijven houden met de ontwikkelingen op dit onderwerp. Auteurs zijn respectievelijk werkzaam als consultant bij OPPS en Kessels & Smit en maken deel uit van de pps-kring van De Nieuwbouw.

Door Ilse Meier, OPPS & Jeroen Fikkers, Kessels & Smit